ΤΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΟΛΥΜΠΙΑΚΩΝ ΑΓΩΝΩΝ

Είναι γνωστό σε όλους πώς οι Ολυμπιακοί αγώνες γεννήθηκαν και αναπτύχθηκαν στην Ελλάδα. Εκείνο που είναι λιγότερο γνωστό είναι πώς και τα νομίσματα των Ολυμπιακών αγώνων - που τα τελευταία χρόνια γνωρίζουν μεγάλη δημοτικότητα - γεννήθηκαν επίσης στην Ελλάδα.

Ασφαλώς υπάρχει μεγάλη απόσταση μεταξύ του αρχαίου Ολυμπιακού νομίσματος και του συγχρόνου του. Για τους αρχαίους Έλληνες το νόμισμα ήταν πάντοτε ένα μέσο συναλλαγής με συγκεκριμένη ονομαστική και εσωτερική αξία. Ακόμα και νομίσματα καθαρά "αναμνηστικά" κόβονταν για να κυκλοφορήσουν και να εξυπηρετήσουν το βασικό σκοπό του νομίσματος. Αντίθετα σήμερα τα νομίσματα που κόβονται ως "αναμνηστικά" των Ολυμπιακών Αγώνων, όπως και τα περισσότερα αλλά αναμνηστικά, είναι ψευδονομίσματα που απευθύνονται αποκλειστικά ατούς συλλέκτες και δεν μπαίνουν στην κυκλοφορία.
Τα νομίσματα των αρχαίων Ολυμπιακών Αγώνων είναι δύο κατηγοριών: Αυτά που κόπηκαν στην Ολυμπία από τους Ηλείους και αυτά που κόπηκαν από διάφορες Ελληνικές πόλεις-κράτη για να τιμήσουν νίκες τους στους Ολυμπιακούς αγώνες. Αυτά τα τελευταία αναμφισβήτητα μπορούμε να τα χαρακτηρίσουμε αναμνηστικά. Τα νομίσματα όμως των Ηλείων ήταν αναμνηστικά κστα έμμεσο τρόπο.

Οι Ηλείοι δεν είχαν ανάγκη να κόψουν ειδικά νομίσματα για να προβάλουν τους Ολυμπιακούς αγώνες, ένα γεγονός πανελλήνιο και με παγκόσμια ακτινοβολία. Τα νομίσματα τους άρχισαν να τα κόβουν για να εξυπηρετήσουν τις συναλλακτικές ανάγκες του πολυάριθμου πλήθους που μαζευόταν κάθε τέσσερα χρόνια στην Ολυμπία. Είναι φανερό πώς αυτός ο κόσμος που πλημμύριζε την Ηλεία για μερικές ημέρες δημιουργούσε αυτόματα μια εξαιρετικά αυξημένη ζήτηση χρήματος. Οι Ηλείοι λοιπόν, αξιοποιώντας το μέταλλο που σωρευόταν από τα αναθήματα στους Ναούς τους, άρχισαν να κόβουν νομίσματα. Όταν όλος αυτός ο κόσμος έφευγε, έπαιρνε μαζί του αρκετά απ' αυτά τα νομίσματα κι έτσι στους επόμενους Ολυμπιακούς αγώνες πάλι θα εμφανιζόταν η ίδια έλλειψη χρήματος, αν το νομισματοκοπείο της Ολυμπίας δε φρόντιζε να την καλύψει.

Απ' την άλλη πλευρά τα νομίσματα που παρέμεναν στην Ηλεία μετά την λήξη των αγώνων ήταν πολύ περισσότερα απ' όσα χρειαζόταν η κανονική οικονομική ζωή του τόπου. Αυτό το "πλεονάζον χρήμα" θα δημιουργούσε "εξαιρετικές πληθωριστικές πιέσεις", όπως θα έλεγε ένας σύγχρονος οικονομολόγος. Οι Ηλείοι γρήγορα βρήκαν την απλή και δραστική λύση του προβλήματος. Έκοβαν νέα νομίσματα σε κάθε Ολυμπιάδα και δε δέχονταν τα παλιά.

Πρέπει πάντως να σημειώσουμε πώς δεν υπάρχει, και ούτε είναι δυνατόν να υπάρξει, πλήρης απόδειξη πώς κάθε τέσσερα χρόνια ανανεώνονταν τα νομίσματα των Ηλείων. Όμως, πέρα από τη σκέψη, που με λίγες γραμμές αναπτύξαμε παραπάνω, και που βασίζεται στα οικονομικά δεδομένα, υπάρχουν δύο ακόμα ισχυρότατες ενδείξεις. Η πρώτη είναι πώς στα νομίσματα των Ηλείων παρατηρείται μία συχνή αλλαγή τύπου, πράγμα ασυνήθιστο στην αρχαιότητα που οι παραδοσιακοί τύποι των νομισμάτων διατηρούνταν συχνά για αιώνες ολόκληρους.

Η δεύτερη έρχεται από τις πολυάριθμες επισημάνσεις, εμβλήματα άλλων πόλεων-κρατών, που βρίσκονται πάνω στα νομίσματα των Ηλείων και ερμηνεύονται ως αποδοχή των νομισμάτων αυτών στην νομισματική κυκλοφορία της πόλεως-κράτους στην οποία έτυχε να βρίσκονται, όταν οι Ηλείοι παύσαν να τα δέχονται.Έτσι λοιπόν, καταλήγουμε να δεχτούμε πώς τα ολυμπιακά νομίσματα άλλαζαν κάθε τέσσερα χρόνια και (άσχετα με το ότι οι λόγοι αυτής της αλλαγής ήταν καθαρά οικονομικοί), με αυτή την έννοια, ήταν αναμνηστικά.

Τα νομίσματα των Ολυμπιακών Αγώνων κατά την Αρχαιότητα

Τα Ολυμπιακά νομίσματα της Σύχγρονής Περιόδου


Αναστάσιος Τζαμαλής
Πρόεδρος Νομισματικής Εταιρείας

Βιβλίο "Τα νομίσματα των ολυμπιακών αγώνων"

 

Προηγούμενη σελίδα - Κεντρική σελίδα - Κατάλογος